ĐỜI SỐNG RIÊNG LOÀI THƯC VẬT Dịch phụ đề: Hoàng Hà (Anabas)
Phần 5: CỘNG SINH
Ban đêm dưới rạn san hô Great Barrier Reef, Australia
Có rất nhiều san hô quanh tôi
Chúng giống thực vật một cách kỳ lạ
chúng có nhánh hình quạt những cành cây và bụi cây
Trong đêm, sự giống nhau càng rõ rệt
Trên bề mặt cứng, những mầm nhỏ nở ra một thứ như những bông hoa.
Nhưng, những cấu trúc này không hành xử giống bông hoa.
Chúng bắt giữ và ăn các mẩu thức ăn dạt tới rõ ràng chúng là động vật.
Dù vậy, chúng vẫn rất giống thực vật. Vì sao vây?
Cho mãi đến rất gần đây chúng ta mới có được câu trả lời đầy đủ, chi tiết
Mọi thứ chỉ trở nên rõ ràng khi mặt trời mọc
khi đó san hô thay đổi hành vi rất rõ rệt
Giống thực vật, san hô cũng cần ánh sáng
Chúng không thể phát triển trong nước đục
hay ở nơi quá sâu, khiến những tia nắng mặt trời không tới được
Sự giống nhau đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên
Khi tôi lặn dưới nước vào ban ngày lúc mặt trời lên cao
Tôi có thể thấy những cây san hô kiếm ăn theo cách không giống động vật chút nào
theo một cách rất khác
Giờ đây san hô khá giống thực vật thậm chí còn rõ ràng hơn.
Những hoa nhỏ với những cánh tay mò mẫm
đã thu vào trong những hốc cứng trên bề mặt khung san hô
Nhưng vẫn trong vùng chiếu sáng của mặt trời
Bên trong cơ thể nhỏ bé của chúng là những vi thực vật màu xanh, tảo (algae)
chúng đang sinh sôi bằng cách tạo tinh bột và đường.
Tuy nhiên, các rạn san hô cũng đang ăn
Chúng tiêu hóa một phần thức ăn của những thực vật bị giam cầm
80% dưỡng chất do tảo tạo ra bị thoát ra ngoài và được san hô tiêu thụ
Sau khi ăn tối bằng thịt suốt đêm, san hô đang thực hiện bữa ăn chay
San hô tạo khu vườn riêng của chúng được chiếu sáng tốt nhất có thể
bằng cách phát triển theo hình dạng như vậy
Đó cũng chính là những gì bụi cây làm cho những nhà máy tổng hợp thức ăn, lá cây
khi phát triển cùng nhau
Tảo san hô thu được một số lợi ích từ sự sắp đặt này.
Những vùng biển trong rất nghèo nitrat và phosphat, những thứ rất cần cho tảo
Tuy nhiên những thứ này có trong chất thải san hô
Vì vậy, tảo, an toàn trong bộ khung cứng có thể hấp thụ trực tiếp chất thải san hô
và tồn tại trong vùng biển mà nếu khác đi chúng sẽ không thể tồn tại
Những động vật khác trong rạn san hô cũng tạo những khu vườn tương tự.
Trai khổng lồ không nuôi tảo trong tế bào của chúng
mà trong những khoang đặc biệt dưới bề mặt lớp áo ngoài, có dạng vệt dài màu nâu
Trai mở rộng vỏ để có đủ ánh sáng cho tảo
và phô bày cơ thể tới mức nguy hiểm
Tuy nhiên, nó có những đốm xanh rất nhạy sáng
cảnh báo mỗi khi bóng tối bất ngờ xuất hiện có thể là dấu hiệu các mối đe dọa cận kề
Một vài loài sứa chăm sóc quần thể tảo rất kỹ
Những con sứa này, sống trong một hồ nước trên đảo Thái Bình Dương, quốc đảo Palau
chăm chút tảo theo cách rất cầu kỳ
Hồ ngăn với biển bằng rạn san hô đá vôi
ở đây có rất ít cá
Vì vậy, sứa không thể kiếm ăn như những đồng loại khác bằng cách bắt động vật
xúc tu của chúng không có gai độc để bắt mồi
Thay vào đó, chúng chuyển sang nuôi tảo
Bao quanh hồ là một khu rừng trên cao phát triển trên dãy đá vôi.
Mặt trời không thể chiếu qua cây cối cho đến vài giờ sau khi bình minh.
Nhưng rồi tia nắng cũng chiếu xuống mặt nước ở góc hồ
Tại đó, hàng triệu con sứa đang tụ tập đợi ánh sáng mặt trời
Khi mặt trời di chuyển trên bầu trời,
Tập toàn sứa khổng lồ này cũng từ từ di chuyển theo về phía bên kia hồ
để luôn giữ cơ thể dưới ánh nắng mặt trời.
Vì vậy chúng rất miễn cưỡng khi phải rời bỏ ánh sáng
vào lúc nhá nhem, chúng ken chặt với nhau thành một đám dày đặc
Không có gai độc chúng hầu như không có khả năng tự vệ.
Nếu sa vào vòng tay hải quỳ
chúng không có cách nào thoát khỏi các xúc tu
và bị chúng ăn.
Những chuyến du hành hằng ngày băng qua hồ
không phải là hoạt động duy nhất để nuôi tảo
Vào buổi tối, chúng bơi xuống dưới.
Ở đó, dưới vùng nước tối tăm có rất nhiều thực vật mục nát và bùn.
Chúng ở đó suốt đêm để tảo hấp thụ dưỡng chất cần thiết
Động vật đôi khi cầm giữ thực vật không còn là điều đáng ngạc nhiên.
Động vật, ngay cả chúng ta đều có thể khai thác thực vật bằng cách này hay cách khác
trực tiếp hoặc gián tiếp.
Có lẽ điều đáng ngạc nhiên hơn cả là ngược lại
Đôi khi thực vật giữ động vật vì lợi ích của chúng
Trong khu rừng ở Borneo, cây song mây thường làm điều đó (rattan cane)
Cây không có ích lợi gì khi bị gặm nhấm nhưng hầu hết không thể ngăn được điều đó
Nhưng với cây song mây lại khác Hãy quan sát và lắng nghe.
(Ân thanh đều đặn rộn ràng)
Bên ngoài tổ quanh thân cây mây ở gần ngọn cây, những con kiến đang giận dữ
Chúng tạo ra tiếng rít rộn ràng
bằng cách nhất loạt bổ vào thân cây
Những con kiến này có vết cắn rất buốt tôi từng bị chúng cắn. Oái!
Tôi chắc chắn phải tránh xa chúng khi ở trong rừng,
chắc chắn động vật ăn lá cũng vậy
Vì vậy, khi tôi, hoặc chúng nghe thấy những âm thanh đầy đe dọa này tốt nhất là háy tránh xa chúng
nhờ vậy phần dễ bị tổn thương nhất là ngọn cây mây luôn được an toàn
Ở châu Phi, có rất nhiều loài ăn thực vật
Cây keo (acacia) tự bảo vệ bằng gai nhọn nhưng chúng không hẳn đã hoàn toàn yên ổn
Sự thực là một số động vật phải lui bước vì chúng
nhưng những động vật khác, như hươu cao cổ, dường như không để ý tới chúng.
Vì vậy, giống như mây một số cây keo đã tuyển dụng kiến để tự vệ
dành cho chúng nơi trú ngụ đặc biệt là những gốc gai phồng lên
Một nhát gặm của hươu cao cổ đã đủ để các nhân viên bảo vệ ào ra
Chúng tấn công lưỡi, môi con vật.
Cuối cùng, bị đốt quá nhiều.
Mặc dù còn rất nhiều lá tươi trên cây hươu cao cổ cũng đành bỏ đi
Một số cây keo khác thu nạp kiến làm bảo vệ
và tạo nơi trú ngụ cho chúng
cây trả công cho nhân viên bảo vệ bằng mật
tiết ra từ những tuyến nhỏ trên thân cây
Loài cây Nam Mỹ này, ban thưởng đàn kiến thậm chí còn hậu hĩnh hơn
Nó không chỉ cung cấp mật mà con cả những viên đạm
là những hạt nhỏ mọc trên đỉnh là
Những thứ này không dành cho kiến trưởng thành
Chúng là thức ăn đặc biệt cho con non kiến thợ sẽ tha về cho ấu trùng của chúng
Những con non được nuôi trong những gốc gai phồng
Kiến thợ gắn viên đạm vào một túi đặc biệt dưới hàm ấu trùng.
Bất cứ khi nào con non muốn ăn, nó chỉ việc cúi đầu xuống để gặm
Đổi lại những thứ xa hoa và tiện nghi đó
kiến thiết lập hệ thống bảo vệ rất hiệu quả chúng đổ xô tới tấn công mọi kẻ xâm nhập
Bất kỳ côn trùng nào đậu xuống với hy vọng gặm lá cây, đều sớm bị tống khứ
Những con kiến thậm chí còn bảo vệ cây chống lại những kẻ cạnh tranh khác
Chúng thường xuyên tuần tra thân cây và đất đai quanh gốc cây
Những cây con mọc lên trong khu vực này,
đe dọa tới dưỡng chất của cây keo đều bị đánh tơi tả hết.
Những con kiến không ăn cây này, chúng đang gặm nó đến chết.
Tay cuốn của bất kỳ thực vật nào vươn tới cây keo đều bị xử lý tương tự.
Rõ ràng là rất hiệu quả khi keo cung cấp lương thực và chỗ ở...
cho lực lượng phòng vệ mạnh mẽ và tận tụy này
Cái cây này có sức chứa còn lớn hơn nữa
Nó phình rất to ở cuống tạo thành một ngôi biệt thự cho kiến
Nó sinh trưởng ở New Guinea, bám vào các nhánh cây khác,
nó có cái tên rất chính xác, cây kiến (ant plant)
Đàn kiến liên tục đi lại trên bề mặt của nó,
trên đường tuần tra săn lùng côn trùng.
Cây dành cho kiến nơi cư trú rất rộng rãi
đặc biệt phù hợp với nhu cầu của chúng.
Ngay bên trong các bức tường
một mạng lưới các hành lang đảm bảo toàn bộ cấu trúc có nhiệt độ ổn định
điều rất quan trọng cho bất kỳ nơi cư trú nào trong vùng nhiệt đới.
Sâu hơn ở bên trong là nhà trẻ
có những vách ngăn mềm mại để nuôi ấu trùng
Có cả nơi đặc biệt để chứa rác
Ở đó kiến thợ tập trung mọi chất thải trong tổ
nơi đây không chỉ là bãi chứa chất thải chúng còn là nhà xác
nơi an nghỉ cuối cùng của những thành viên chết trong biệt thự.
Những khoang chứa cơ thể chết có vách khoang phủ những cái bướu
chúng hấp thụ dinh dưỡng từ đống thối rữa này
Đó là cách cây thu phí thuê nhà của nó.
Nấm dường như không được ưa thích thậm chí là đối tượng nguy hiểm khi cộng sinh
trên hết, chúng ăn thực vật
Nấm không phải là động vật hay thực vật, về cơ bản chúng khác với cả hai
Chúng có thể phân hủy mọi vật đá, kim loại, thậm chí cả nhựa.
Nhưng đáng chú ý nhất, chúng tiêu hóa cơ thể thực vật,
những cây nấm khung này ăn cây (bracket fungi)
Chúng ta thường chỉ nhận ra chúng khi chúng tạo ra những cấu trúc ngoạn mục như thế này
thể quả của nấm
Bào tử rụng ở mặt dưới với số lượng cực lớn hàng triệu bào tử mỗi phút
bào tử nấm dễ dàng tồn tại ở mọi nơi
Chúng có thể thâm nhập vào cây thông qua tổn thương trên vỏ
Chúng sau đó phát triển thành mối đe dọa di chuyển dần vào trong để bắt đầu tiêu hóa gỗ
Cây bây giờ, như chúng ta thấy có một lõi mục
Cuối cùng, sau hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm năm
cây có thể bị những sợi nấm ăn rỗng ruột hoàn toàn
như đã xảy ra với cái cây này.
Nhưng đó không phải là thảm họa bởi vì nấm chỉ tiêu thụ mô chết
Nó chừa lại các mô sống hoàn toàn không động chạm tới
Cây sống sót dưới dạng hình trụ bao ngoài mọi sự tăng trưởng đều xuất phát từ đó
đó là những gì cây cần.
Vì vậy, dù cây sồi ở Windsor Great Park này đã 800 tuổi
và hoàn toàn rỗng, nó vẫn phát triển tốt
Mỗi năm lại tạo vành đai lá xanh tươi tốt
tôi đoán nó còn tồn tại trong rất nhiều năm nữa
Việc thay đổi hình dạng mang lại những thay đổi tích cực cho cây cổ thụ
Một hình trụ rỗng có khả năng hấp thụ chấn động tốt hơn hình trụ đặc
Cây mọc nơi trống trải như ở trong công viên
có thể bị gió bão vùi dập
không có gì lạ khi sau một cơn gió mạnh những cây sồi trẻ bị bật gốc
trong khi những cây lâu năm hơn tới mức bị rỗng ruột, vẫn còn đứng vững
Quá trình phẫu thuật của nấm còn tạo ra những lợi ích khác
Nó cho phép cây sồi tái sử dụng một phần dưỡng chất tích lũy trong cuộc đời của cây
Rễ phát triển bên trong thân cây rỗng, mọc sâu xuống mặt đất ngay trong hình trụ
thu thập dưỡng chất do nấm thải ra khi phân hủy gỗ
đó không phải là lợi ích duy nhất
Động vật đến sinh sống trong thân cây rỗng.
Những con cú mèo làm tổ bên trên thân rỗng loài dơi treo mình trong vách thân cây
Những khách trọ này, sau khi kiếm ăn trong rừng thải phân của chúng trong thân cây rỗng
Vì vậy, cây có được dưỡng chất mà thông thường luôn ngoài tầm với của nó
Như vậy, nhờ cộng sinh với nấm
cây sồi bình thường đã trở thành cây cổ thụ đó là cách để cả hai cùng tồn tại, mạnh khỏe
nấm thường tạo thức ăn cho nhiều thực vật trong suốt cuộc đời của chúng,
điều đó đặc biệt đúng trong những khu rừng như nơi đây ven bờ biển tây bắc nước Mỹ.
Ngay cả những cây cao nhất trong số những cây vân sam khổng lồ (spruce), sức khỏe trong suốt cuộc đời của chúng
luôn phụ thuộc vào một loại nấm
Đây là đối tác cộng sinh của nó
Đây là rễ cây để hấp thụ chất dinh dưỡng
bao bọc quanh nó là rất nhiều sợi nấm trắng nhỏ
Chúng thuộc về một loại nấm, một phần của mạng lưới dày đặc
phát triển khắp bề mặt, nhờ đó cây có thể hấp thụ nước và chất dinh dưỡng
Quá trình công sinh hình thành ngay khi cây bắt đầu sự sống
khi một loại nấm sống trong đất quấn quanh rễ non của cây giống.
Thật vậy, sẽ là thảm họa nếu cây giống sinh trưởng ở nơi không có nấm
chúng sẽ thiếu dinh dưỡng và chết
Nhưng nếu có nấm để chuyển thức ăn cây con sẽ có một khởi đầu thuận lợi
Mỗi liên kết này không bao giờ bị phá vỡ.
Một cây trưởng thành có thể thu thập nước ẩm và dưỡng chất từ những sợi nấm
hấp thụ chúng từ rễ qua hệ thống ống hút trong thân cây đưa tới lá
kết hợp với những thành phần cơ bản khác khí carbon dioxide, để tổng hợp thức ăn
Như vậy cây cối ngay cả những cây khổng lồ như thế này
không thể phát triển mà không có trợ giúp của những quần thể sinh vật rất nhỏ trong đất
Quần thể mà chúng ta thậm chí không nhận thấy cho đến khi chúng tạo thể quả
điều đó có thể xảy ra không quá vài ba ngày trong mỗi hai mươi năm
Đây là cách nấm ruồi (fly agaric) dùng để chia sẻ quyền lợi trong quan hệ cộng sinh
Khoảng 1/4 đường và tinh bột tạo ra từ cây cộng sinh với nó
được đưa ngược xuống thân cây tới mặt đất để nuôi nấm cộng sinh
nấm tạo thể quả trong thời gian rất ngắn và thường rất hiếm, mỗi loại có mùa riêng
rất khó khăn để đánh giá mức độ lan rộng và sư thay đổi của chúng
Có hơn một nghìn loài nấm khác nhau trong rừng lá kim
Mặc dù cây có sự ưu tiên
bất kỳ một cá nhân nào đều có thể có liên kết cộng sinh tới 200 đối tác khác nhau.
Mối liên kết với nấm không giới hạn ở cây.
Nhiều thực vật nhỏ hơn cũng phụ thuộc vào chúng.
không loài thực vật nào có quan hệ cộng sinh chặt chẽ hơn loài cây quyến rũ nhất ...
.. Cây phong lan.
Có vẻ nghịch lý khi loài cây có hoa sang trọng và rực rỡ như vậy
lại phụ thuộc hoàn toàn vào sự trợ giúp của quần thể sinh vật dạng sợi rất đơn giản bao quanh rễ của chúng
Hầu hết thực vật tạo hạt giống cùng dưỡng chất bên trong
làm nhiên liệu cho mầm cây trong giai đoạn phát triển ban đầu
Nhưng hoa lan không làm vậy
Đây là một quả hạt giống phong lan, và đây
.. là hạt giống phong lan, rất nhỏ để được gió thổi đi trong không trung
Hạt giống nhỏ như vậy hầu như rất khó khăn để nảy mầm
Điều quái đảm là hạt giống của một số loài lan rực rỡ và hiếm có nhất
lại không thể này mầm được
sau cùng các nhà khoa học cũng giải quyết được vấn đề
Họ nhận thấy nhiều loại hoa lan có mối lên kết với loài nấm của riêng chúng
Họ nảy ra ý định phân lập nấm đó và nuôi cùng những hạt giống phong lan
Trong những điều kiện thích hợp, chúng tác động đến nhau ngay lập tức
Nấm chiết xuất dưỡng chất từ môi trường nuôi cấy theo cách phong lan không tự làm được
để cung cấp cho cây non
Trong một tháng, nấm đã xâm nhập vào hạt giống để cung cấp dưỡng chất cho nó
mầm cây đã phát triển thuận lợi thành cây lan khỏe mạnh
Bạn có thể tranh luận rằng hoa lan là thành viên chi phối trong quan hệ cộng sinh này
kết quả là một cây non hiển hiện trong mắt chúng ta
Nhưng có những cây nấm có quan hệ đối tác bình đẳng theo mọi góc độ
Đó là loại nấm định hình tùy theo sự phát triển cộng sinh của chúng
Một trong những hình dạng này là phẳng và dạng tấm phẳng
nhưng để quan sát cả hai đối tác bạn phải nhìn ở độ phóng đại rất cao
chẳng hạn qua một kính hiển vi điện tử quét như thế này.
Đây là một phần của một trong những mối quan hệ cộng sinh bình đẳng
Đây là phần trên hình thành hoàn toàn từ nấm
Những sợi này là một phần của nấm còn phần hình cầu này là thực vật
Để xem mối quan hệ mật thiết giữa chúng ra sao
bạn phải nhìn chúng ở độ phóng đại rất lớn
Bức ảnh này được phóng đại 10.000 lần.
Đây là những sợi nấm,
còn đây là thực vật, tảo chúng đang nuôi dưỡng lẫn nhau
Kết hợp với nhau hai hình thái sinh vật khác nhau này
hình thành một trong những những cấu trúc sống phân bố rộng rãi nhất
đó là địa y (lichen)
Mối quan hệ công sinh hoạt động rất chặt chẽ mỗi cách ghép đôi tạo ra một loài duy nhất,
có hơn 13.000 loại trong số chúng.
Chúng không chỉ có dạng da cứng và lớp vỏ nhăn
một số địa y sinh trưởng trong nhưng nhánh cây bụi nhỏ
chúng là những quần thể sinh vật rất thành công
Chúng tự tồn tại trong những điều kiện khắc nghiệt nhất
Không loại cỏ nào có thể mọc trên những sườn núi khô cằn
tại đây trên rìa sa mạc Namib ở Nam Phi.
Màu cam lạ thường này là do thảm địa y tạo nên
Thời tiết ở đây có thể rất nóng tới mức bỏng rát khi chạm tay lên đá.
Không có mưa trợ giúp và hầu như không bao giờ có
Dù vậy, có tới 29 loài địa y sinh trưởng ở đây
Màu đỏ thể hiện sự thành công của chúng
Một trong những chức năng của nấm là hấp thụ nước ẩm cung cấp cho tảo
Nếu không có nước ẩm, toàn bộ quần thể đơn giản là sẽ teo lại và trở nên rất giòn
đó là những gì đang xảy ra ở đây.
Nhưng với loài địa y này sự trợ giúp đến từ một nơi rất bất ngờ
Biển chỉ cách đây vài cây số
Một luồng khí lạnh đang quét lên bờ biển từ phía nam
Luồng khí nóng bốc lên từ sa mạc cuốn theo không khí lạnh từ biển vào
trộn lẫn với nhau tạo nên sương mù
Không khí ẩm ngưng tụ thành giọt trên các nhánh địa y.
nhanh chóng được hấp thụ qua da nấm rồi chuyển tới tảo ở bên trong.
rất bất ngờ và kỳ diệu các nhánh khô chuyển sang màu xanh.
Nhưng ngay ở điều kiện tốt nhất, địa y tăng trưởng rất chậm,
thường chỉ khoảng một milimét mỗi năm.
Một trong những minh chứng sống động cho những biến đổi chậm chạp đó, là nghĩa địa
Địa y, với khả năng sống trên đá trần thường phát triển mạnh trên những bia mộ
Ngày tháng trên bia mộ
cho chúng ta biết chính xác khi nào bề mặt đá trần lần đầu tiên được đặt ở đó
để trở thành môi trường phát triển của địa y
Một số đám địa y chỉ khoảng vài cm có thể có tuổi tới hàng thế kỷ.
Địa y cũng phát triển trong rừng già ít biến động
chẳng hạn trên bờ biển Thái Bình Dương tại Bắc Mỹ.
Cây cối ở đây có thể sống 5 hay 600 năm,
nhưng trước khi chúng đạt tới mức cổ thụ chúng thường là lãnh địa của nhiều loại địa y
dăng thành búi, mềm mại trên các nhánh cây
Như vậy, thực vật cộng sinh chặt chẽ với những thành viên trong vương quốc sự sống bao la
Trong những khu rừng nhiệt đới những thành viên đó là vương quốc động vật đặc biệt
kiến hay côn trùng khác.
Nơi đây, trong rừng lá kim cổ thụ khổng lồ ở Bắc Mỹ
mối quan hệ cộng sinh với nấm đặc biệt phổ biến
trải rộng, từ những thứ tạo ra địa y rủ trên những cành vân sam khổng lồ
tới những mớ sợi rất nhỏ cuốn quanh rễ cây
dưới mặt đất, 80m bên dưới tôi.
Có cả những mối quan hệ công sinh ngay trong thế giới thực vật, giữa thực vật với nhau
Một số rất đơn giản -
những cây rêu và dương xỉ này sử dụng vân sam chỉ đơn giản làm giá thể
Nhưng có một số quan hệ cộng sinh giữa thực vật mật thiết hơn rất nhiều.
Đây là một cây tầm gửi (mistletoe)
Nó chỉ có thể tồn tại khi công sinh với cây khác vì nó không tự mọc rễ
Nhưng đây là mối quan hệ một chiều.
Cây tầm gửi có lá xanh, do đó, nó có thể tự tổng hợp thức ăn
nhưng nó hút mọi chất lỏng cần thiết từ cây chủ mà nó ký sinh
Cây không được gì từ mối quan hệ này Cây tầm gửi, đơn giản là một loài ký sinh
Họ tầm gửi có hơn 1.000 loài.
Chỉ riêng ở Úc đã có 75 loài sinh trưởng và phân bố rất rộng rãi
bất kỳ đâu cũng thấy tầm gửi đang cho quả
điều đó khiến cho có những loài chim gần như chỉ ăn quả tầm gửi
Chim tầm gửi (mistletoe bird) biết rõ cách ăn trái cây này
Chim tiêu hóa lớp cùi hạt với tốc độ phi thường
Cần không đến nửa giờ để hạt từ mỏ tới đuôi
Hạt cây bị thải ra rất dính và bị quyệt bỏ
theo cách rất phù hợp với cây tầm gửi
Hạt giống, khi thải ra,
vẫn dính vào phía sau chim nhờ một sợi dài rất dính
con chim phải dùng một thủ thuật đặc biệt để loại bỏ nó
Mỗi lần loại bỏ một hạt giống, nó thực hiện một "vũ điệu nhỏ" như thế này
Quá trình loại bỏ sự bám dính là chìa khóa thành công của tầm gửi
trong việc phát tán từ cây này tới cây khác.
Mỗi khi được dính lên một nhánh cây tươi hạt giống nhanh chóng tự gắn chúng vào cành
hình thành liên kết để hút chất lỏng tử cây chủ
nó mọc lá để bắt đầu tự tổng hợp thức ăn
Đây là một loại tầm gửi khác
Nó chỉ sinh trưởng ở Tây Úc,
nó ra hoa vào tháng 12, đó là lý do nó có tên bản địa là cây Giáng sinh (Christmas tree)
Tôi biết nó là cây tầm gửi nhờ đặc tính hoa của nó,
nó có lá màu xanh, lá tươi
Nhưng mặt khác, nó hoàn toàn không giống những cây tầm gửi khác
rõ ràng nó là một cây mọc độc lập
không có vẻ sống ký sinh trên bất kỳ cây nào khác
Nhưng trên thực tế, nó cho chúng ta một ý tưởng thú vị về quá trình ký sinh diễn ra trong họ cây này
Hãy quan sát rễ của nó.
Đây là rễ cây Giáng sinh,
còn rễ này thuộc về cây khác, một bụi cây hoàn toàn khác mọc gần đó.
cây Giáng sinh bao bọc rễ cây này bằng một vòng trắng
Nó đã gim vào hệ thống rễ cây khác.
hút nước và khoáng chất theo cách đó.
nó không hề kén chọn loại cây để ký sinh
Cỏ, lau (sedge), bụi cây nhỏ, cây lớn, bạch đàn, tuế (cycad)
nó bám vào tất cả.
Nhưng ít nhất cây tầm gửi còn có lá để tự tổng hợp một số thức ăn cho chúng
Một vài thực vật ký sinh thậm chí còn không có điều đó
Đây là những hạt giống đang nảy mầm của dây tơ hồng (dodder)
Chúng phải tìm cây chủ trong vài ngày hoặc là chết
Một mục tiêu ưa thích là cây tầm ma (nettle)
Dù được trang bị lông ngứa nhưng chúng không có cách phòng vệ chống lại tơ hồng
Cây con có thể xác định một cây tầm ma là còi cọc hay mạnh khỏe
chúng lựa chọn nạn nhân rất cẩn thận
Đây là một cây mạnh khỏe, vật ký sinh lý tưởng để sinh ra một vòi hút
Cây tơ hồng hút nhựa tầm ma để phát triển và tìm nạn nhân khác
Dây tơ hồng có họ hàng với họ bìm bìm (bindweed)
chúng leo theo cùng một cách
Bất kỳ nơi nào kiếm ăn được
loài cây ký sinh này sẽ chèn một ống hút để hút nhựa cây tầm ma.
Sau khi ổn định, nó hút nhựa tầm ma qua hàng trăm những kết nối,
dây tơ hồng hút no nê thức ăn từ nạn nhân của nó để ra hoa.
Cuối cùng, toàn bộ thảm tầm ma ngắc ngoải vì tràn ngập dây tơ hồng.
Dây tơ hồng là thực vật ký sinh hoàn toàn chúng hút mọi thứ cần thiết từ thực vật khác.
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa cây ký sinh và cây chủ có thể còn chặt chẽ hơn nữa.
Nơi đây, trong khu rừng ở Borneo, có một cây ký sinh khổng lồ
có mối quan hệ rất chặt chẽ với cây chủ tới mức nó hầu như không xuất hiện trong năm,
vì vậy không dễ dàng quan sát nó.
Đây là lần đầu tiên nó xuất hiện
Cái nụ này rõ ràng mọc từ cái rễ này, nhưng rễ không thuộc về cái nụ này.
Cái rễ này là một phần của cây nho khổng lồ (great vine)
Bên trong thân cây to lớn này, có vô số ống nhỏ như sợi tóc.
Chúng không thuộc về cây nho mà là một thực vật ký sinh tên là rafflesia.
Rafflesia không có gốc, không có lá, và sẽ không bao giờ có.
Nó sống nhờ hoàn toàn vào nhựa cây nho
Thời điểm duy nhất rafflesia trồi lên là khi nó ra hoa
Đó mới chỉ là một nụ non, có lẽ ba tuần tuổi
Nếu lần theo rễ nho có thể tôi sẽ thấy nhiều nụ hơn
Thêm hai cái nữa, nhưng cũng vẫn còn nhỏ
Một cái lớn hơn
cái này có lẽ sẽ nở tối nay
Vào lúc bình minh lên khi những tia nắng đầu tiên lọt tới nền rừng
hoa đã gần như nở hoàn toàn
Rafflesia có hoa đơn lớn nhất hành tinh
Một bông hoa lớn có thể có đường kính 1m
Bề mặt cánh hoa sần sùi như một xác chết đang phân hủy
nó phảng phất mùi cá thối
bông hoa khổng lồ nhanh chóng thu hút những kẻ kiếm ăn từ xác thối - ruồi nhặng
Ở dưới đáy đài hoa, một đĩa lớn phủ đầy gai mềm trên bệ.
Những con ruồi tới tìm kiếm và bò quanh trên đó
Ở mặt dưới đĩa là những giọt phấn lỏng
Khi những con ruồi tìm kiếm chúng chạm vào những giọt phấn và chất đầy phấn hoa.
Điều này chỉ có lợi cho rafflesia
nếu ruồi tìm được một trong những bông hoa vốn rất hiếm đang nở trong rừng để chuyển phấn hoa tới
Rafflesia có hoa đơn lớn nhất trên thế giới
nhưng tại sao lại lớn đến vậy khi chỉ cần thu hút ruồi, nhặng?
Thực vật, như mọi tổ chức sinh vật sống khác,
chỉ có khả năng sử dụng một lượng thức ăn nhất định để tái sinh
Nhưng rafflesia không tự tạo được thức ăn nó lấy thức ăn từ cây nho.
cây nho khi cung cấp dưỡng chất cho nó không bị tổn hại quá lớn
nên dường như không có sự hạn chế lượng dưỡng chất mà rafflesia có thể lấy
Có vẻ một thu nhập không chính đáng trong thế giới thực vật, như ở bất kỳ đâu
thường dẫn đến lãng phí ở quy mô rất lớn
Nguồn: MV group Dịch phụ đề: Hoàng Hà (Anabas)